Home / بابه‌ته‌كان / ڤلادیمیر لینین: دەوڵەت و شۆڕش

ڤلادیمیر لینین: دەوڵەت و شۆڕش

وەرگێڕانی: سەلام مارف

                                                                                                PDF.Download                                              

ئەگەر بە گوێرەی بۆچوونە ئایدیۆلۆژییەكانی چەند دەیەی رابردوو بوایە، دەبوایە ئێمە زۆر لەمێژە بابەتی دەوڵەتمان تێپەڕاندایە، یان لانیكەم، وەك بابەتێكی زۆر لاوەكی و پەراوێزی سەیریمان بكردایە. بەڵام لە راستیدا بەو جۆرە نەبوو. ئەبێت بڵێین زۆر بە داخەوە ئەو پێشنبینییە ئایدیۆلۆژییە نەهاتە دی و بەو شێوەیە ئێمە لە شەڕی دەوڵەت رزگارمان نەبوو، بەڵكو تازە خەریكە بابەتی دەوڵەت و قورسایی سنوورەكانی دەوڵەت وەك پرسێكی بەهێز و جێی باس دێنەوە پێشەوە. تازە خەریكە پرسی دەوڵەتی بەهێز، دەوڵەتی سەربەخۆ و تۆكمە لە كایەی سیاسی جیهانیدا دەبنەوە بە چەمكێكی بەرچاوی بواری سیاسەت و كارگێڕی. ئەمریكای سەردەمی ترامپ، بەریتانیای سەردەمی برێگزێت تا دەگاتە پرسگەلێكی وەك چارەنووسی ئەوروپای یەكگرتوو لەژێر هەڕەشەی جیابوونەوە و گەڕانەوە بۆ دەوڵەتە سەربەخۆكان و دووركەوتنەوە لە یەكێتییە ناوچەییەكان و پرسگەلێكی وەك دووبارە دابەشكردنەوەی جیهان لە نێوان زلهێزە سەربازی و ئابوورییەكاندا، هەموو ئەمانە بە یەكەوە پرسی دەوڵەتیان بەشێوەیەك هێنایەوە پێشەوە، كە ناتوانین چاوپۆشی لێبكەین و وەك پرسێكی سەرەكی وەرینەگرین.

 
بەدەر لەمەش، لە رووی تیۆرییەوە ئەوە دەركەوتووە، كە كۆی هەوڵی گۆڕانكارییەكان بۆ گۆڕینی دەسەڵاتەكانە، بۆ گۆڕینی بەهاو ئەو پرەنسیپە جێگیرانەیە كە بەهۆی هۆیەك، یان زیاتر لە هۆیەك جێگیر بوون. دەسەڵاتی چینێك بەسەر چینێكی تردا، دەسەڵاتی ستەمگەری، دەسەڵاتی ئابووری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی، تا دەگاتە دواین ئاستەكانی دەسەڵات، وەك فۆرم، لە كۆمەڵگایەكەوە بۆ كۆمەڵگایەكی تر جیاوازن و دەكرێت تایبەتمەندی جیاوازیشیان هەبێت، بەڵام گومان لەوەدا نییە، كە ئەم دەسەڵاتە مەبەستی سەرەكی هەر جۆرە هەوڵدانێكە بۆ گۆڕانكاری. شۆڕشەكان لە راستیدا دژ بە دەسەڵاتەكانن، دژ بە بەهاكان و ئەو فۆمانانەن كە ژیانی كۆمەڵایەتییان لەسەر بونیادنراوە و بوونەتە پەیوەندییەكی كۆمەڵایەتی. ئەتوانین بەهۆی دژە دەسەڵاتدارێتی هەر بزووتنەوەیەكی نەیاریشەوە، لەوە تێبگەین، كە چ تایبەندییەك وەردەگرێت. بەهۆی وەستانەوەی بزووتنەوە نەیارەكانەوە ئەتوانین لەوە تێبگەین كە شۆڕشگێڕن یان ریفۆرمخوازن، لەوە تێبگەین كە ئەو بزووتنەوەیە ئەیەوێت بنەمایەكی سەرەكی بگۆڕێت، یان فۆرمێك بخاتە شوێنی فۆرمێكی تر.


لە هەر بزاوتێكی گۆڕانكاریدا، دەوڵەت وەك چەق و ناوكی ئەو گۆڕانكارییە دەردەكەوێت، تەنانەت ئەگەر دەوڵەت تەنیا سەنگەرێكیش بێت لە سەنگەرەكانی بەرەوڕووبوونەوە، هێشتا ئەوە كەم رەنگ ناكاتەوە، كە ئەم سەنگەرە چ توانایەكی گەورە بە مانەوەی باڵادەستییەكی دیاریكراو دەبەخشێت، بۆیە هەمیشە وەك رەگەزێكی بەهێز لە سەپاندن و مانەوەی دەسەڵاتێكەكاندا دەمێنێتەوە و ئەتوانێت رۆڵ بگێڕێت.


چارەنووسی گۆڕانكارییەكان ناچارن بە ناو دەوڵەتدا تێپەڕبن، بەڵام بە تەنیا دەوڵەت چەقی گۆڕانكاری نییە. زۆر جار دەوڵەتەكان تەنیا لەبەر ئەوە دەگۆڕێن، تا ریفۆرمێك بهێننە كایەوە، واتا تەنیا بۆ ئەوەی رێگری لە گۆڕانكارییەكی بنەڕەتی بكرێت، گەرچی ئەم گۆڕینەش بەناو پرۆسەیەكی توندوتیژانەیشدا تێپەڕ بێت. بۆ ئەوەی سیستەمێك بە تەواوی بگۆڕێت، ئەبێت پانتاییەكی دەسەڵاتدارێتی ئەو سیستەمە، هێند بەشێوەیەكی فراوان بخرێتە بەر گۆڕانكاری، كە بتوانرێت بوترێت بەواتای وردی وشەكە، دەسەڵاتێدارێتی و باڵادەسی سیستەمێك كۆتایی پێهاتووە، یان لانیكەم لە كۆتایی نیز بووەتەوە.


ئەوەندەی بگەڕێتەوە بۆ پانتایی تیۆر و سیاسەت لە كوردستان، ئەم پرسە بەهایەكی وەها گرنگی وەرنەگرتووە. دەوڵەت لەناو كوردا و بە لوتفی ناسیۆنالیستە ناكامڵەكەی نەك وەك پرسێكی تیۆری، بەڵكو وەك جۆرێك ویستی زەوتكراو خراوەتە روو، دەوڵەت وەك رێگاچارە و چارەسەر خراوەتە روو، بەدەر لەوەی قسە لەو ناكۆكییە بكرێت، كە دەوڵەت بۆ خۆی هەڵگرییەتی.
لەناو نەریتی چەپیشدا، دووبارە داڕشتنەوە و قسەكردن لەسەر پرسی دەوڵەت بووەتە مەسەلەیەكی گرنگ، گەرچی هێشتا قسەكردن لەم بارەوە زۆر سەرپێیە و خۆی تیۆریزەنەكردووە، بەڵام راستییەكە ئەوەیە كە ئەم پرۆسەی قسەكردن لەسەر دەوڵەت هەر دەبێت لە فۆرمێكدا خۆی تیۆریزە بكات، بەتایبەت كە دەكرێت ئەزموونێكی بەردەستی وەك رۆژاڤا و شێوەیەكی دەسەڵاتدارێتی خۆبەڕێوەبەرێتی كە لەو شوێنەدا هەیە، قسەوباس لە بابەتی دەوڵەت و دەسەڵات لە كوردستانی زیاتر بەهەندكردووە. 
ئێمە هەوڵ ئەدەین، لەو قسەوباس و نووسینانەی لە ئایندەدا سەبارەت بە دەوڵەت دێتە پێشەوە، وردتر لەسەر تیۆرییەكانی دەوڵەت و رۆڵی دەوڵەت لە كۆمەڵگای سەرمایەداری هاوچەرخدا بنووسین. بەڵام وەك ئاماژەیەكی سەرەتایی دەبێت بڵێین كە لەبەر ئەوەی كورد تائێستا ئەزموونی دەوڵەتی نەكردووە و خەباتی ئێمە بەرامبەر ستەمگەری ئەوەندەی خەباتێكە بەرامبەر بە جۆرێك ستەمگەری رێكخراو ، ئەوەندە خەباتێك نییە بەرامبەر بە دەوڵەتێكی دیاریكراو. لە ئەگەری سەركەوتنی خەبات دژی ستەمگەری شتێك نییە بەناوی دەوڵەتەوە تا بەدەستەوە بگیرێت، بەڵكو لەو رێگایەدا فۆرمێكی رێكخراوی ستەمگەری و بارمەتەیی كۆتایپێدێت، بۆیە دەكرێت هەڵوێستمان بۆ دەوڵەت و شێوازی بەرێوەبردن لە ئایدیای ئێمەدا، واتایەكی تایبەتر وەربگرێت، بێئەوەی لە رووی تیۆرییەوە بكەوینە ئەو هەڵەیەی كە رۆڵی دەوڵەت كۆتایهاتووە و داوا بكەین ئەم بابەتە بخەینە مۆزەخانەوە.

 

وەرگێڕانی كتێبی “دەوڵەت و شۆڕش”ی لینین، وەك جۆرێك كردنەوەی دەرگای گفتوگۆیەكی بەسود دەبێت لەسەر دەوڵەت، بەتایبەت كە ئەم كتێبە هەڵگری خەسڵەتێكی رادیكال و شۆڕشگێڕە بەرامبەر بە دەوڵەت و دەكرێت لەم گفتوگۆیەدا قورسایی خۆی وەربگرێت

 

بۆدابەزاندنی کتێبی دەوڵەت و شۆڕس کلیکی خوارەوە بکە 

The State and Revolution