Home / بابه‌ته‌كان / خەباتی چینایەتی

خەباتی چینایەتی

نووسینی: هاوڕێ

                                                

سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم پرۆسیسێکە لە شکڵگیری مێژوویی ئاشکرای بەردەوام لە ململانیی چینایەتی و ئانتاگۆنیزم، کە بەردەوام لە دەوورانیک بۆ ئەوی تر کاریگەریی لەسەر ژیانی کۆمەڵگا و هاوکێشە سیاسیەکانی دیاری دەکات. ڕوخساری ژیانی ئەمرۆی کۆمەلگا یان (سەرووستراکچەر) هەرچیەک بیت بەتەواویی لەژێر گاریگەریی (ژێرستراکچەر) و ناکۆکییەکانی هێزی بەرهەمهینان و پەیوەندیەکانی بەرهەمهێنانی کۆمەڵایەتیدایە. هەرچەندە کە فۆرمی شێوازی بەرهەمهێنانی سەرمایەداری ئەم سەدەیە هاوچەرخیتر و گەشەسەندووترە لە رابردووی خۆی، بەڵام خۆشبەختی و ژیانێکی ئاسودەی لەگەڵ خۆیدا نەهێنا بۆ مرۆڤایەتی وەک ئەوەی سەرمایەداری خەریکی بەوەهمکردنی بوو. سەرباری ئەوەی ژمارەی بیکاری و دەرکردنی کرێکاران لەسەر کاریان بەردەوامە و لەسەرتاسەری جیهاندا ڕێژەیان دەڕواتە سەرەوە، بەلام قەیرانەکانی سەرمایەداری قولتر دەبێتەوە و چارەسەری قەیرانەکان گەشتۆتە خاڵی کۆتای وبنبەست.  سەرمایەداری بڕزگی بەڕێوەبردنی کۆمەلگای نەماوە لەم سەدەیەدا.

 دابەشکردنەوەی دڕندانەی کار، هەژاریی، بێکاری، برسیەتی، پیسبوونی ژینگە، جەنگ و وێرانکاریەکان، سەرهەڵدانەوەی فاشیزم، تیرۆریزمی ئایینی، وێرانکردنی ژیانی مندالان و بێنرخ بوونی مرۆڤی خانەنەشین و پەکەوتە،… بەهەمان شێوە زۆرتردەبن و لەناو سیستەمی سەرمایەداریدا لەچەندان فۆرمی جیاوازدا هاوچەرخ  دەکرێنەوە. تەنها لە پێناوی کەڵەکەی زیاتری سەرمایەو بەربەستکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی پرۆلیتاریا.

 لەگەڵ هەموو ئەو دڕندایەتیە هاوچەرخەی سەرمایەداریدا، بەهەمان شێوە خەباتی پرۆلیتاریاش بۆ شۆڕش و ئالوگۆر لەناو پێکدانە چینایەتیەکاندا هاوچەرخ بۆتەوە. پرۆلیتاریا وەک هێزێکی ماتەریی ناو کۆمەڵگا سەرباری سەرهەڵدان و شکستەکانی ڕابردوویی، بەهێزەوە دەرکەوتۆتەوە. ئەم سەدەیە پرۆلیتاریا تەنها لەسەر پنتە ریفۆرمیستیەکان و داواکاریە سەرەتاییەکان ناواستێت. چوونکە تەنها وەستان لەسەر ئەوپنتانە ژیانی وێرانتر دەکات. ئەم سەدەیە دەوورانی ریفۆرمی سەکتەرە ئابوورییەکان نییە و سەرمایەداری لەم سەدەیەدا دەوورانی “گەشانەوە”ـی پشتی سەرناوە. بۆیە سەدەی شۆڕشی پرۆلیتاریا و دەسبردنی خەلکی خوارەوەیی کۆمەلگایە بۆ هەموو بنیادەکانی سەرمایەداری و هەڵتەکاندنیان. هەر دەبێت [هیزێکی مادی دەبیت هێزێکی مادی تر لەناوبەرێت… مارکس]، هێزی مادی کۆتایی هێنان بە سەرمایەداریش پرۆلیتاریایە.

زۆرێک لەوبیروباوەر و تیوریانەی کە ئاڵای کۆتایی ململانیی چینایەتی و خەباتی سۆشیاڵیستانەیان بەرزکردبوویەوە وە لە لێکدانەوەکانیاندا خاڵی کۆتاییان بۆ پرۆسەی مێژوویی دانا و سەرمایەداریان بە دوا بژاردەی مرۆڤ دیاریکرد، بەڵام لە دوای تەنها قەیرانیکی ئابووریی سەرمایەداری تیوریەکانیان کەوتنە کەنارەوە و کەڵکی دەربازکردن و مەترسی هەرەسی سەرمایەداری و بۆرژوای کەمینەشیان نەبوو. بەشیکی تریشیان تەنها بە هاتنە مەیدانی کرێکاران لەوسەر جەمسەری گوێ زەووییەوە، کۆتاییان هات و جیگایەک بۆ بیروباوەڕەکەیان نە مایەوە لەناو “حەقیقەتدا”. ئاراستە نوێکانی وەک چەپ و کۆمۆنیزمی بۆرژوازی ئەم ناوچەش سەرباری دژایەتیان لەگەڵ هەلومەرجی سەرمایەدای ئەم سەردەمەدا خۆیان ناتوانن ریفۆرم بۆ شۆڕش تێپەڕێنن. لە پراکتیکدا لەناو هێزی مادی و بەرژەوەندی بۆرژوازیدان و سەر بە سیاسەتی سەرەوەی کۆمەڵگان.  ئەوانە بەشێک نیین لە خەباتی پرۆلیتاریا و خوارەوەی کۆمەلگا بۆ کۆتایی هێنانی و لەناوبردنی دابەشکاریی کار و کاریکرێگرتە. لەدەرەوەی بەرژەوەند و خوارەوەی کۆمەلگا خەریکی ئەوەن رێفۆرم و سکێۆلاریزم لەبەرامبەر سۆشیالیزمی پرۆلیتاریادا برەوو پێبدەن. ئەگەر تیوریسینەکانی سەرمایەداری شکستیان هینا  لە بڵاوکردنەوەی وەهمی “کۆتایی مێژوو” ئەوا ئەم بەشە لە وەهمی “دەسپێنــەکردنی مێژوو”دا خەریکی ئەوەن شکستەکانیان لە پێناوی ریفۆرمدا بچننەوە.

لە ئەمڕۆی هەڵسان و هاتنە دەرەوەی ئەو هێزە مادیەی کە بەرهەمهێنەری توانای هەموو جیهانە، پشکویەکی سەرەتاییە بۆ ئالوگۆڕێکی گەورە. لە ئەورووپا هێلەک زەردەکان، کلاو زەردەکان و سوورەکان، لە ئیران هەڵسانی کرێکاریی  (دی ماه) یان هەلسانی جەنیوەری وبزووتنەوەی شوورایی، لەسوودان هاتنە شەقامەکان دژی دەسەلاتی میلیتاریزم و داواکارییەکانی خەلکی خوارەوە، میسر و چەندان ولاتی تری گوێ زەووی بەشێکن لەو پشکۆیەی شۆڕش. خەباتی چینایەتی بەردەوامە هەتا سۆشیاڵیزم.

بۆخویندنەوەی بە PDF کلیکی ناونیشانی خوارەوەبکە

class struggle